عفونت‌های تنفسی در فصل سرما و نقش سیستم ایمنی

شیوع آنفلوآنزا به صورت سالانه در دنیا 15% گزارش شده است.¹ این بیماری تاثیر زیادی بر فعالیت‌های روزانه افراد می‌گذارد و برای مثال به موارد زیر منجر می‌شود:

• سالانه بیش از صدویازده بیلیون روز غیبت از کار
• سالانه بیش از سی‌وهشت میلیون روز غیبت از مدرسه

 کودکان زیر پنج سال، افراد بالای شصت‌وپنج سال و تمامی افراد با سابقه بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت یا فشار خون، از گروه‌های پرخطر برای آنفلوآنزا به‌شمار می آیند.

در گروه افراد پرخطر، از هر صدهزار نفر فرد مبتلا به آنفلوآنزا ، صدوبیست‌‌ وهفت نفر به علت این بیماری در بیمارستان بستری می‌شوند که از این میان:

• 17% به بخش مراقبت‌های ویژه نیاز دارند
• 6% برای کمک به تنفس به ونتیلاسیون نیاز دارند
• 3% جان خود را به علت این بیماری از دست می‌دهند

راهکارهای پیشگیری از ابتلا به عفونت‌های تنفسی مخصوصا آنفلوآنزا عبارتند از:

• شست‌وشوی مرتب دست‌ها
• استفاده از ماسک در مکان‌های شلوغ و سربسته
• عدم دست زدن به بینی و چشم
• استفاده از واکسیناسیون

واکسن چگونه بدن را در مقابل آنفلوآنزا مقاوم می‌کند؟⁴

واکسن با ایجاد آنتی‌بادی علیه ویروس آنفلوآنزا، بدن را در مقابل این عامل بیماری‌زا ایمن می‌کند.

اما قبل از هر چیز، لازم است بدانیم که سیستم ایمنی چیست و چگونه کار می‌کند؟

سیستم ایمنی بدن؛ سپر هوشمند سلامتی ما⁵

بدن ما هر روز با عوامل مختلفی مثل ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و عوامل بیماری‌زای دیگر مواجه می‌شود. با این وجود، ما همیشه بیمار نمی‌شویم. یکی از مهم‌ترین دلایل آن، فعالیت سیستم ایمنی بدن است؛ شبکه‌ای پیچیده از سلول‌ها، بافت‌ها، اندام‌ها و مولکول‌ها که از بدن در برابر عوامل مضر محافظت می‌کند.

سیستم ایمنی چیست؟

سیستم ایمنی را می‌توان به یک شبکه دفاعی هوشمند تشبیه کرد. این سیستم به‌طور مداوم محیط بدن را بررسی و عوامل بیگانه را شناسایی  و در صورت وجود خطر، پاسخ مناسب را فعال می‌کند.

این دفاع از همان ابتدای ورود عامل بیماری‌زا شروع می‌شود. پوست و مخاط به‌عنوان اولین سد دفاعی عمل می‌کنند و مانع ورود بسیاری از عوامل بیماری‌زا می‌شوند. اگر یک عامل بیماری‌زا از این سد عبور کند، بخش‌های دیگر سیستم ایمنی وارد عمل می‌شوند.

سیستم ایمنی چگونه از بدن دفاع می‌کند؟

سیستم ایمنی دو بخش اصلی دارد: ایمنی ذاتی و ایمنی تطبیقی.

ایمنی ذاتی، نخستین پاسخ بدن است و با سرعت زیادی فعال می‌شود. سلول‌هایی مثل نوتروفیل‌ها، ماکروفاژها و سلول‌های NK در این بخش نقش دارند و می‌توانند عوامل بیماری‌زا یا بعضی از سلول‌های غیرطبیعی را شناسایی و کنترل کنند.

ایمنی تطبیقی اختصاصی‌تر عمل می‌کند. در این بخش، سلول‌های B و T نقش مهمی دارند. سلول‌های B می‌توانند آنتی‌بادی تولید کنند و سلول‌های T در تنظیم پاسخ ایمنی و مقابله با سلول‌های آلوده نقش دارند.

یکی از ویژگی‌های مهم ایمنی تطبیقی، حافظه ایمنی است. بعد از مواجهه با بعضی عوامل بیماری‌زا یا دریافت واکسن، بخشی از سلول‌های ایمنی می‌توانند اطلاعات مربوط به آن عامل را حفظ کنند، در نتیجه در مواجهه بعدی، بدن می‌تواند سریع‌تر و موثرتر پاسخ بدهد.

آیا سیستم ایمنی فقط با عفونت‌ها مقابله می‌کند؟

خیر. نقش سیستم ایمنی بسیار گسترده‌تر از مقابله با عفونت‌هاست و این سیستم در کنترل التهاب، پاک‌سازی سلول‌های آسیب‌دیده و کمک به ترمیم بافت‌ها هم نقش دارد.

همچنین سیستم ایمنی می‌تواند بعضی سلول‌های غیرطبیعی را شناسایی و کنترل کند. با این وجود، این موضوع به این معنی نیست که سیستم ایمنی به‌تنهایی از ایجاد یا پیشرفت همه بیماری‌ها، از جمله سرطان، جلوگیری می‌کند.

واکسن چه نقشی در سیستم ایمنی دارد؟

واکسن‌ها به سیستم ایمنی کمک می‌کنند تا بدون ایجاد بیماری شدید، با یک عامل بیماری‌زا یا بخشی از آن آشنا شود. در نتیجه، بدن می‌تواند پاسخ ایمنی و حافظه مربوط به آن عامل را ایجاد کند.

به زبان ساده، واکسن مثل یک تمرین برای سیستم ایمنی است تا در صورت مواجهه واقعی با عامل بیماری‌زا، آمادگی بیشتری داشته باشد.

پس به طور کلی می‌توانیم بگوییمسیستم ایمنی یکی از مهم‌ترین سیستم‌های بدن است که به‌صورت شبانه‌روزی از ما محافظت می‌کند. این سیستم تنها یک نوع سلول یا یک عضو خاص نیست، بلکه شبکه‌ای هماهنگ از سدهای دفاعی، سلول‌ها و مولکول‌های مختلف است.

سلامت سیستم ایمنی به معنای آن نیست که هرگز بیمار نشویم؛ بلکه به این معناست که بدن توانایی مناسبی برای شناسایی، پاسخ به عوامل خطرناک و بازگشت به تعادل داشته باشد.

بنابراین مراقبت از سیستم ایمنی، بخشی از مراقبت از سلامت کلی بدن است و مهم‌ترین پایه‌های آن، تغذیه مناسب، خواب کافی، فعالیت بدنی، سبک زندگی سالم و واکسیناسیون در موارد توصیه‌شده هستند.

آیا می‌توانیم سیستم ایمنی را «تقویت» کنیم؟

عبارت «تقویت سیستم ایمنی» بسیار رایج است، اما از نظر علمی بهتر است درباره حفظ عملکرد طبیعی و متعادل سیستم ایمنی صحبت کنیم.

عملکرد سیستم ایمنی تحت‌تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد؛  خواب کافی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس و پرهیز از مصرف دخانیات از آن جمله‌اند.

همچنین کمبود بعضی از مواد مغذی مثل ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی را مختل کند، بنابراین دریافت کافی مواد مغذی از راه یک رژیم غذایی متنوع اهمیت دارد.

از طرف دیگر، فعال‌تر بودن سیستم ایمنی همیشه به معنای بهتر بودن آن نیست. پاسخ ایمنی بیش‌ازحد یا نامناسب می‌تواند در ایجاد یا تشدید برخی بیماری‌های التهابی، آلرژیک و خودایمنی نقش داشته باشد. بنابراین هدف، «فعال کردن هرچه بیشتر» سیستم ایمنی نیست، بلکه حفظ یک پاسخ ایمنی متعادل و موثر است.

ثابت شده است که بعضی از مواد طبیعی مثل ترکیبات حاوی AHCC® می‌توانند بر تعدیل عملکرد سیستم ایمنی بدن تاثیر بگذارند. مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از AHCC® در افراد سالم، در طول دو ماه می‌تواند به‌ میزان چشمگیری ایمنی را ارتقا بدهد.⁶

 همچنین، مطالعات AHCC® نشان دادند که در صورت استفاده از این مکمل بعد از تزریق واکسن، ایمنی ایجاد شده تا دو برابر افزایش پیدا می‌کند.

در نتیجه برای پیشگیری از آنفلوآنزا، با انجام واکسیناسیون به‌موقع و استفاده از AHCC® می‌توانیم احتمال ابتلا به عفونت‌های تنفسی مختلف به‌خصوص آنفلوآنزا را کاهش بدهیم و حتی در صورت ابتلا، دوره بیماری و شدت آن کاهش پیدا می‌کند.

References:

1-https://www.cdc.gov/flu/about/index.html

2-https://www.cdc.gov/flu-burden/php/data-vis/index.html

3-https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2839724

4- https://www.cdc.gov/flu/prevention/index.html

5- Cold Spring Harb Perspect Biol. 2019 Mar;11(3):a028480

6- Hum Immunol. 2010 Dec 1;71(12):1187-90

7- Nutrition Research. 2013, 1;33(1):12-7

IR-0828-NXA-5842-AS